Rynek jest jak fala, idzie raz w dół, raz w górę, a czasem porusza się w konsolidacji. Możemy sobie to uświadomić, kiedy analizujemy ruch ceny oraz poziomy, od których cena odbijała się, by podążyć wyżej lub zawracała w dół - nazywamy je poziomami wsparcia lub oporu.

Poziomy wsparcia lub oporu stanowią fundament analizy technicznej i pomagają nam położyć fundament pod nasze rozumienie rynku. Dla traderów price action poziomy te są pomocne w zaplanowaniu SL i TP, ale ważniejsze jest, że dają nam możliwość zrozumienia, co rynek robił, robi oraz co może niedługo zrobić.

Jak pisałem w wielu artykułach, moje podejście do tradingu może być podsumowane skrótem TPS (Trend, Poziom, Sygnał). Ten tekst opisuje P (poziomy), ale omawiałem pozostałe elementy w innych artykułach:

How To Trade Trends In Forex – A Complete Guide

Price Action Trading Patterns: Pin Bars, Fakey’s, Inside Bars

Nie będę tutaj radził, jak rysować poziomy S/R, ale zejdziemy głębiej i opiszę, jak ich używać, by znajdować dobre setupy w konsolidacji, ustalać trendy, poziom SL i TP oraz inne kwestie. Mam nadzieję, że będziesz często wracał do tej lekcji, bo jest naszpikowana pomocnymi objaśnieniami oraz przykładami...

7 najważniejszych rodzajów wsparć i oporów oraz jak ich używać...

-Tradycyjne swingi między szczytami a dołkami

Prawdopodobnie najważniejszym rodzajem wsparć i oporów są tradycyjne swingi między szczytami a dołkami. To poziomy, które znajdujemy, przechodząc na wyższy interwał, zwykle na tygodniowy, a nawet na miesięczny. Jest to spojrzenie na rynek z lotu ptaka w celu znalezienia punktów zwrotnych. Chcemy zidentyfikować oczywiste miejsca, gdzie cena spadała lub szła wyżej oraz narysować tam poziomy horyzontalne. Nie muszą być one dokładne, mogą przecinać świece lub być bardziej obszarami niż dokładnymi liniami. To pierwszy krok do stworzenia poziomów S/R i pierwsza rzecz do zrobienia, kiedy analizujesz wykres.

Zwróć uwagę na obraz rynku, kiedy oddalimy wykres i przejdziemy na weekly. Możemy zidentyfikować główne poziomy wsparcia i oporu, trendy oraz zakresy, w których porusza się cena...

Następnie przybliżamy interwał i schodzimy na dzienny, by dopasować poziomy trochę lepiej. Daily to podstawowy interwał do wyszukiwania setupów, więc ważne, by mieć szerszy ogląd rynku na weekly, ale trzeba także zidentyfikować krótkoterminowe poziomy na daily. Nagrałem o tym dobre wideo, które znajdziesz tu:

Forex Trading Plan – How To Plan Your Week Ahead

Warto zapamiętać, że jeśli grasz na D1 lub H4 czy H1, to zawsze zostawiaj poziomy z wyższego interwału, bo są one ważnymi punktami odniesienia.

Choć przybliżamy wykres z weekly na daily (tak jak opisałem wyżej), to niektóre poziomy z weekly nadal odgrywają swoją rolę, ale ważne są także nowe krótkoterminowe poziomy z daily, których nie możemy zobaczyć na weekly...

-„Schodkowe” punkty swingu w trendach

Czy słyszałeś kiedyś zdanie: „Stare wsparcie staje się nowym oporem, a stary opór staje się nowym wsparciem”? Odnosi się ono do rynkowego fenomenu polegającego na tym, że rynek wyznacza coraz wyższe szczyty i dołki lub coraz niższe szczyty i dołki w trendzie wzrostowym lub spadkowym. Powinniśmy zaznaczyć te poziomy (wyglądające trochę jak schodki), kiedy powstaną, a kiedy rynek wyłamie się dołem lub górą, to zobaczymy potem powrót do tych poziomów, znany także pod nazwą pullbacku. To daje nam też możliwość ocenienia trendu na rynku – kiedy zobaczysz, że wystąpił ten „schodkowy” fenomen, to wiesz, że istnieje tam silny trend.

Te poziomy są dobrymi punktami wejścia, można też dzięki nim zdefiniować ryzyko lub SL. Możesz ustawić SL po drugiej stronie tego poziomu.

Przykładowo, na wykresie poniżej widzimy jasny trend spadkowy. Kiedy cena schodziła poniżej poprzedniego wsparcia, ten poziom zamienił się w opór, który był dobrym miejscem wejścia, jeśli cena się do niego cofnęła.

-Poziomy swingu jako kontrola i zarządzanie ryzykiem

Możemy szukać sygnału kupna lub sprzedaży na punktach swingu, nawet jeśli nie są częścią trendu. Rynki spędzają dużo czasu w konsolidacji bez określonego trendu, więc powinniśmy umieć znaleźć okazje w tych warunkach, a nie tylko w trendach.

Możemy użyć ostatniego swingu do zdefiniowania następnej transakcji, co możesz zobaczyć na wykresie niżej.

Zwróć uwagę, że na wykresie cena poszła niżej przełamując wsparcie, a potem zostając pod tym poziomem, który zadziałał teraz jako opór. Mogliśmy szukać sygnału sprzedaży na tym poziomie lub trochę niżej, jeśli cena nadal znajdowała się pod nim. Tym sposobem ten poziom określa, gdzie powinniśmy szukać okazji na wejście, a jeśli cena znajdzie się poza tym poziomem, to nasz pomysł zagrania był błędny, więc oczywiście trzeba ustawić SL nieco poza tym poziomem. Możemy też użyć ostatnich punktów swingu do ustalenia przewidywanego zysku, co jest pokazane na przykładzie.

-Dynamiczne poziomy wsparcia i oporu

Omówmy teraz dynamiczne wsparcia i opory. Są to ruchome poziomy albo mówiąc inaczej średnie ruchome. Poruszają się one w górę lub w dół, w zależności od zachowania ceny; można wyznaczyć średnią z okreslonej liczby świec albo z pewnych okresów.

Moimi ulubionymi są 21 i 50 EMA. Najbardziej lubię ich używać na daily, ale są też pomocne na weekly. Są dobre do szybkiej identyfikacji trendu, by do niego dołączyć. Możemy czekać, aż cena będzie testować średnią ruchomą po wyłamaniu poniżej lub powyżej niej, a potem szukać wejścia w pobliżu tej średniej lub na niej. Idealnie byłoby, gdyby rynek wcześniej przetestował ten poziom i odbił się od niego, wtedy można wejść na drugim retrace.

Oto przykład 50 EMA wykorzystywanej do identyfikacji trendu spadkowego oraz szukania punktów wejścia zgodnych z nim. Idealnie byłoby szukać sygnału sprzedaży na H1, H4 lub D1, kiedy cena się zbliża lub dojdzie do tego poziomu podczas cofnięcia w trendzie spadkowym takim jak ten...

21 EMA może być używana w podobny sposób jak widzimy na wykresie niżej. Pamiętaj, im krótszy okres ujęty w średniej, tym częściej cena będzie wchodzić w interakcje z EMA. Na rynku z mniejszą zmiennością lepiej używać średniej z krótszego okresu, takiej jak 21.

-Poziom 50% zniesienia

Choć nie używam zniesień Fibonacciego i wszystkich tych rozszerzeń, to jest faktem udowodnionym, że rynki często utrzymują się w połowie obszaru swingu (ok. 50 – 55%), gdzie rynek wykonuje gigantyczne ruchy, potem się cofa, a następnie odbija z powrotem w kierunku zgodnym z trendem. To po części samospełniająca się przepowiednia, a częściowo rezultat normalnej dynamiki rynku. By dowiedzieć się więcej, możesz zerknąć do artykułu:

Trading 50% Retracements with Price Action Confirmation

Spójrz na przykładowy wykres pokazujący duży ruch w górę, który dwukrotnie został zniesiony na około 50%, dostarczył on bardzo dobrych okazji do wejścia, szczególnie w drugim przypadku...

-Poziomy oporu i wsparcia w zakresach

Zakresy poziomów wsparcia i oporu mogą dostarczyć wielu dobrych możliwości wejścia dla umiejętnego tradera. Głównym celem jest najpierw zidentyfikować zakres, czyli obszar, gdzie cena balansuje między dwoma równoległymi poziomami, a potem szukać na tych poziomach sygnałów lub zbliżenia się do tego obszaru, co może być szansą na wejście na ślepo. Jeśli rynek porusza się w górę w stronę ważnego zakresu, to trzeba szukać okazji na przeciwną transakcję, czyli sprzedaż, albo okazji kupna na wsparciu. Możesz to zrobić, zanim cena jasno wyłamie poziom i zamknie się poza tym zakresem. To O WIELE LEPSZY sposób niż ten, który wykorzystuje wielu traderów – próbują przewidzieć breakout, zanim do niego dojdzie i zostają ze stratami, kiedy cena wraca.

W przykładzie poniżej zwróć uwagę na to, że mamy duży zakres, a cena dokładnie oscyluje między wsparciem a oporem. Mogliśmy wejść, kiedy cena po raz drugi testowała opór (sprzedaż) lub po raz drugi testowała wsparcie (kupno), albo wejść na ślepo lub na podstawie pin barów, które dostrzegamy na poziomie wsparcia.

-Wsparcie i opór w obszarze zdarzeń

Ostatnim rodzajem wsparcia i oporu, który dziś opiszę, są obszary zdarzeń. Są to ważne rodzaje poziomów S/R, które szczegółowo omawiam w kursie, lecz trzeba zrozumieć je dobrze.

Obszary zdarzeń są poziomami, gdzie występowały ważne wydarzenia na rynku. Może to być duże odwrócenie trendu, jasny sygnał lub coś, co prowadziło do silnego ruchu.

Na przykładowym wykresie niżej widzimy obszar zdarzeń, który powstał po silnej niedźwiedziej świecy zapowiadającej odwrócenie na weekly (na daily także wystąpił ogromny niedźwiedzi pin bar). Kiedy cena zbliżyła się do niego parę miesięcy później, warto było upewnić się, że mamy ten poziom na swoich wykresach, bo był to silny poziom, na którym warto szukać okazji do sprzedaży albo wejścia na ślepo na H1, H4 lub D1.

Konkluzja

Mam nadzieję, że podobał ci się ten przewodnik po różnych rodzajach wsparć i oporów. Przeszliśmy przez najważniejsze rodzaje poziomów S/R oraz poznaliśmy sposób ich używania jako wskaźników pokazujących warunki panujące na rynku (trend lub konsolidacja), poziomy, na których warto szukać sygnałów kupna albo sprzedaży, poziomy ustalania ryzyka oraz jako fundament do zrozumienia tego, co zrobił rynek, co robi teraz i co może zrobić później. Kiedy połączysz dokładne zrozumienie poziomów wsparcia i oporu z metodą price action oraz trendami, to wyjdzie z tego TPS, o którym pisałem na początku.

Karina Socha

Tłumaczka artykułów Niala Fullera, interesuje się rynkami finansowymi z perspektywy antropologii filozoficznej.